دررفتگی کشکک زانو: درمان با فیزیوتراپی و ورزش

Knee-Massage

زانو از سه مفصل جدا و متمایز تشکیل یافته است. به مفصل بین کشکک زانو و استخوان ران، مفصل پاتلوفمورال می‌گویند. این مفصل، نیروی عضلات ران (چهار سر) را از جلوی ران به جلوی ساق پا (درشت نی) منتقل می‌کند. استخوان کشکک زانو، طول اهرم زانو را افزایش داده و بدین ترتیب، نیروی موردنیاز برای صاف کردن پا را کاهش می‌دهد. (هرچه طول اهرم بیشتر باشد، نیروی کمتری موردنیاز خواهد بود.) همچنین، مفصل بین کشکک زانو و استخوان ران، توسط یک غضروف پوشیده شده که اصطکاک را کاهش می‌دهد. این مفصل، به دلیل تحمل نیروی زیاد، ضخیم‌ترین غضروف را در میان مفاصل بدن دارد (تا ضخامت ۷ میلی‌متر). ثبات کشکک زانو، به شکل مفصل، رباط‌ها و عضلات و همچنین میزان بیرون‌زدگی استخوان کشکک زانو به دلیل نحوه‌ی قرارگیری استخوان ران بر روی درشت نی، بستگی دارد.

دررفتگی به چه معناست؟


دررفتگی یعنی قطع کامل ارتباط بین سطوح دو استخوان مفصل و دور شدن آن‌ها از هم. زمانی که استخوان کشکک زانو دچار دررفتگی می‌شود، از جلوی زانو جدا شده و به کنار آن می‌رود.

چه زمانی اتفاق می‌افتد؟


استخوان کشکک زانو معمولاً در اثر یکی از دو مورد زیر، دچار دررفتگی می‌شود: دررفتگی شدید که نیازمند نیروی بسیار زیاد بوده و معمولاً در حین ورزش کردن ایجاد شده و استخوان کشکک زانو را از محل خود خارج می‌سازد. در برخی موارد ممکن است کشکک زانو در اثر پیچ خوردن زانو (مشابه حرکتی که باعث پارگی رباط صلیبی قدامی ACL می‌شود) دچار دررفتگی شده و به همین دلیل با مراجعه نکردن به پزشک، تشخیص درست از عارضه انجام نشود. دررفتگی شدید معمولاً در مفاصل کاملاً طبیعی رخ داده و به‌ندرت دوباره اتفاق می‌افتد. ولی دررفتگی‌های خفیف ممکن است به دلیل بدشکلی‌های مادرزادی در ساختمان مفصل، در اثر وارد شدن نیروی نه‌چندان زیادی ایجاد شوند. این مشکل می‌تواند در سنین جوانی تا میان‌سالی چندین بار تکرار شود. از شایع‌ترین این بدشکلی‌ها، می‌توان موارد زیر را نام برد: شیار (تروکلئا) کم‌عمق و یا عدم وجود شیار در سطح جلویی استخوان ران، بالا بودن محل استخوان کشکک زانو و همچنین چرخیدگی استخوان ران و ساق پا. اکثراً بین انعطاف‌پذیری مفاصل و ویژگی‌های وراثتی، ارتباط تنگاتنگی وجود دارد.

علائم دررفتگی کشکک زانو چیست؟


بلافاصله پس از وقوع اولین دررفتگی، علائمی چون درد، ورم، ضعف، عدم توانایی تحمل وزن و احساس بی‌ثباتی مفصل ظاهر می‌شوند. ممکن است پس از دررفتگی، کشکک زانو به‌طور خود به خودی جاافتاده و یا برای جا انداختن آن نیاز به منیپولاسیون و صاف نگه‌داشتن پا باشد. پس از وقوع دررفتگی شدید، باید دوره‌ی بهبودی کامل طی شود و همچنین ممکن است در حین انجام فعالیت‌های ورزشی، احساس بی‌ثباتی و عدم اعتماد به مفصل وجود داشته باشد.

پس از ایجاد دررفتگی شدید در زانوی دارای بدشکلی‌های مادرزادی، علائمی مانند بی‌ثباتی مفصل، ورم و درد بسیار شایع بوده و حدود نیمی از افراد، دوباره دچار دررفتگی می‌شوند. علائم به جای مانده از دررفتگی، می‌توانند به‌شدت ناتوان‌کننده باشند ولی متأسفانه به آن‌ها توجه نمی‌شود.

دررفتگی چگونه تشخیص داده می‌شود؟


همانند بیشتر مشکلات مربوط به زانو، تشخیص این عارضه بیشتر بر اساس علائم آن انجام شده و به کمک بررسی و معاینات فیزیکی تائید می‌شود. به دلیل مشابه بودن نوع آسیب، معمولاً دررفتگی کشکک زانو با پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) اشتباه گرفته می‌شود ولی به کمک معاینات فیزیکی، می‌توان این دو را از یکدیگر تشخیص داد. عکس زیر نوعی دررفتگی را نشان می‌دهد.

به‌منظور رد کردن احتمال دیگر آسیب‌های استخوانی، عکس‌برداری با اشعه‌ی ایکس ضروری است.

1

درمان دررفتگی کشکک زانو به چه صورت است؟


اکثر موارد دررفتگی کشکک زانو را می‌توان بدون عمل جراحی درمان کرد، بااین‌حال برخی موارد شدید، نیازمند انجام عمل جراحی می‌باشند. در کلینیک فیزیوتراپی آرمانی، در بیشتر موارد قبل از در نظر گرفتن عمل جراحی، روش‌های بدون جراحی متعددی برای درمان فرد در نظر گرفته می‌شوند تا بدین‌وسیله، کشکک زانو به حالت عادی خود بازگردد. از روش‌های درمانی بدون جراحی برای دررفتگی استخوان کشکک زانو می‌توان موارد زیر را نام برد:

داروهای مسکن درد

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، ممکن است برای از بین بردن درد و التهاب توصیه شده و یا توسط پزشک تجویز شوند. داروهای مسکن درد که اثر ضدالتهابی ندارند (مانند استامینوفن) نیز ممکن است به‌منظور از بین بردن درد شدید تجویز شوند.

فیبا

در اولین فرصت ممکن پس از ایجاد جراحت، به ورزشکاران توصیه می‌شود تا بر روی استخوان کشکک زانو خود فشار وارد کرده، یخ گذاشته، آن را بالا برده و استراحت دهند.

جا انداختن کشکک زانو

در برخی موارد، استخوان کشکک زانو به‌طور خود به خودی و با حرکت کردن پا، به محل خود بازمی‌گردد. در صورتی که این اتفاق نیفتد، پزشک سعی می‌کند درحالی‌که پا به میزان اندکی خم شده است، استخوان کشکک زانو را در محل خود قرار داده و به‌اصطلاح آن را جا بیندازد.

تنفس دهی

اگر مقادیر زیادی مایع اضافه در محل مفصل وجود داشته باشد، پزشک ممکن است به وسیله‌ی یک سرنگ و خالی کردن این مایع، راه تنفس مفصل را هموار کند. اگر در جراحت ایجاد شده، زخم باز نیز وجود داشته باشد، می‌توان از این مایع برای پی بردن به عفونت نیز استفاده کرد.

ثابت کردن مفصل

 به‌منظور جلوگیری از دررفتگی دوباره و یا آسیب بیشتر به استخوان کشکک زانو، پای فرد تا مدتی گچ گرفته شده و یا درون بریس قرار داده می‌شود.

بریس

 پزشک ممکن است به فرد توصیه کند که هنگام انجام فعالیت‌های ورزشی، از بریس‌های محافظتی برای زانو استفاده کند.

عصای زیر بغل

فرد ممکن است به‌منظور کاهش فشار وارده بر روی زانو و کشکک آن، از عصای زیر بغل استفاده کند.

فیزیوتراپی

 یک برنامه‌ی تمرینی ورزشی به مدت محدود برای شخص تجویز می‌شود تا بدین ترتیب مفصل زانو به همراه کشکک زانو تقویت شوند. همچنین برای تسریع روند بهبودی، ممکن است برنامه‌های فیزیوتراپی شامل موارد زیر باشند:

تمامی این روش‌های درمانی جایگزین، به روند بهبودی عضلات و تاندون‌های زانو کمک کرده و این روند را سریع‌تر می‌کنند تا فرد زودتر بتواند به زندگی عادی خود بازگردد.

تمرینات

2