درمان اسپاسم و گرفتگی عضلات کمر، گردن و ران پا

01

اسپاسم یا گرفتگی عضلانی زمانی رخ می‌دهد که یک ماهیچه به‌طور غیرارادی دچار انقباض شده و نتوان آن را شل کرد. گرفتگی عضلانی ممکن است بخشی یا تمام یک یا چند عضله را درگیر کند.

گروه‌های عضلانی که بیش از همه درگیر گرفتگی‌ها می‌شوند عبارت‌اند از:

  • پشت ساق پا
  • پشت ران (همسترینگ)
  • جلوی ران (چهار سر)

گرفتگی در کف دست و پا، دست‌ها، شکم و در طول قفسه‌ی سینه نیز بسیار شایع‌اند.

گرفتگی عضلانی عارضه‌ای شایع است که می‌توان با کشیدن یک عضله آن را کنترل کرد. عضله‌ی دچار گرفتگی ممکن است بیرون زده و سفت شده باشد.

چه عواملی باعث ایجاد گرفتگی‌های عضلانی می‌شوند؟


اسپاسم عضلانی دلایل زیادی دارد - عواملی که بیش از همه در فیزیوتراپی دیده می‌شوند عبارت‌اند از ضربه،دیسک کمر، محافظت، گردش خون ناکافی در اندام موردنظر و استفاده‌ی بیش‌ازحد از یک عضله. ازجمله عوامل دیگر می‌توان به ناهماهنگی‌های الکترولیتی و عوارض جانبی ناشی از داروها اشاره کرد.

گرفتگی عضلانی ناشی از ضربه و محافظت

وقتی که یک اندام در معرض آسیب شدید قرار گیرد - در اثر زمین خوردن، ضربه‌ی شدید و در برخی از موارد حتی عمل جراحی - بدن کارهایی را انجام می‌دهد تا از خود در برابر آسیب بیشتر محافظت کند. بدن این کار را با تحریک بیش‌ازحد عضله‌ها انجام می‌دهد که موجب ایجاد گرفتگی در آن عضله و سفت شدن آن خواهد شد. برخی از افراد ممکن است در اثر زمین خوردن یا انجام عمل جراحی این را تجربه کرده باشند که حتی پس از بهبودی منطقه‌ی آسیب‌دیده، درد ادامه دارد. درد ناشی از این عارضه معمولاً بسیار شدید بوده و بهبود آن کند است چراکه عضلات (و روان فرد) باید دوباره آرام شوند. این کار به آن آسانی که به نظر می‌رسد نیست: درد عضلانی یک بعد عصبی، یک بعد مکانیکی و یک بعد فیزیولوژیک دارد. فیزیوتراپیست شما با به‌کارگیری تمام ابزارهای ممکن سعی در برطرف کردن گرفتگی عضلات شما دارد: درمان دستی برای شل کردن عضله، تمرینات تحرک بخشی برای افزایش دامنه حرکتی مفاصل، تمرینات کششی برای بازگشت تدریجی به سطح عملکرد طبیعی و مهم‌تر از همه، اطمینان از کارآمد بودن این روش‌ها. این کار عملیاتی ظریف است که دقت زیاد آن را تنها یک فیزیوتراپیست باتجربه درک می‌کند.

گرفتگی عضلانی ناشی از استفاده‌ی بیش‌ازحد

اکثر موارد اسپاسم عضله به دلیل استفاده‌ی بیش‌ازحد از ماهیچه و بلند کردن اجسام سنگین اتفاق می‌افتند. در اکثر موارد، زمانی که عضله برای انجام یک کار قدرت کافی را نداشته و یا خسته باشد، آسیب خواهد دید. چند نفر را در نظر بگیرید که بخواهند جسمی را بلند کنند ولی این جسم بیش‌ازحد برای آن‌ها سنگین باشد. درنهایت آن‌ها شروع به گله و شکایت کرده، شدیدتر کار می‌کنند، فریاد می‌زنند و بدتر از همه، از هم می‌پاشند. این فرایند شباهت زیادی به یک گرفتگی عضلانی دارد. در حقیقت، خستگی عضله امری ضروری برای رشد عضله و قدرتمندتر شدن آن است ولی نیروی زیاد که عضله توان تحمل آن را نداشته باشد ممکن است باعث آسیب شده و بهبود از آن زمان‌بر باشد.

در بسیاری از موارد در فیزیوتراپی افرادی را می‌بینیم که به دلیل ضعف عضلانی دچار اسپاسم می‌شوند. عدم تحرک افراد باعث می‌شود که عضلات تحلیل رفته و ضعیف شوند و پس‌ازآن با اعمال فشار زیاد بر  روی ماهیچه، پاسخی در آن ایجاد می‌شود که همان گرفتگی است و باعث درد می‌شود. به‌منظور جلوگیری از چرخه‌ی ضعف - کشیدگی - گرفتگی، نیاز است تا عضلات درگیر تقویت‌شده و ساختار مکانیکی بدن در جهت تحمل نیروهای بیشتر اصلاح شود.

آسیب‌های شایع

  • آسیب به عضلات پایین کمر
  • آسیب به عضلات بالای کمر
  • آسیب به عضلات پا

علائم گرفتگی عضلانی چیست‌اند؟


اسپاسم یک عضله معمولاً به‌طور ناگهانی بروز کرده و باعث درد و انقباض عضله می‌شود. درد احساس شده معمولاً کوتاه‌مدت بوده و فرد احساس می‌کند که باید عضله‌ی خود را بکشد. در برخی از موارد ممکن است در ناحیه‌ی ایجاد گرفتگی، یک برآمدگی احساس شود. اگر علت ایجاد یک گرفتگی، آسیب به عضله بوده و این آسیب درمان‌نشده رها شود، ممکن است گرفتگی دوباره رخ‌داده و باعث درد طولانی‌مدت شود.

02

گرفتگی عضلانی چگونه تشخیص داده می‌شود؟


یک پزشک، سوابق پزشکی فرد را کاملاً بررسی کرده و یک معاینه‌ی فیزیکی را به عمل می‌آورد. پزشک ممکن است در مورد علائم گرفتگی، زمان‌های بروز آن، مدت‌زمان هر گرفتگی سؤال‌هایی را از شما پرسیده و سعی کند تشخیص دهد چه فعالیت‌هایی گرفتگی را ایجاد می‌کنند. احتمال دارد که به هنگام ملاقات با پزشک گرفتگی رخ ندهد ولی او به علل اساسی ایجاد این گرفتگی توجه خواهد کرد. آزمایشات مخصوص مانند آزمایش خون، آزمایش عملکرد تیروئید و الکترومیوگرافی ممکن است برای تشخیص علل اصلی ایجاد گرفتگی مورداستفاده قرار گیرند.

درمان گرفتگی‌های عضلانی

متخصصین فیزیوتراپی در کلینیک فیزیوتراپی آرمانی، گرفتگی عضلات فرد را بررسی کرده و علائم و عوامل تحریک‌کننده‌ی آن را در نظر می‌گیرند. آن‌ها توجه به‌خصوصی به تأثیرات این گرفتگی بر روی زندگی روزمره‌ی شما داشته و سپس با توجه به علت گرفتگی عضلات پا ، به درمان بیمار می‌پردازند. ازجمله روش‌های درمانی موجود می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • فیزیوتراپی
  • دارودرمانی
  • وسایل طبی کمکی
  • روش‌های درمانی با تحریک الکتریکی
  • عمل جراحی

فیزیوتراپی

متخصصین فیزیوتراپی ممکن است موارد زیر را پیشنهاد کنند:

  • تمرینات دامنه حرکتی - تمریناتی که با هدف حفظ حداکثر تحرک برای مفاصل طراحی شده و می‌توانند گرفتگی عضلانی را کاهش داده و مفاصل دچار گرفتگی را به‌کارگیرند.
  • تمرینات کششی - انجام تمرینات کششی برای عضلات نیز می‌تواند از عوارض بلندمدت جلوگیری کند.
  • تمرینات تقویتی - این تمرینات می‌توانند از ضعف عضلانی جلوگیری کرده و درنتیجه باعث آسان‌تر شدن انجام فعالیت‌های روزمره و حرکت کردن شوند.
  • فشار ملایم و دست کشیدن بر روی عضلات می‌تواند مسیر عبور پیام‌های عصبی را باز کرده و عضلات را شل کند. این کار باعث توانایی برای تحرک بیشتر خواهد شد.
  • طب سوزنی
  • ماساژ

دارودرمانی

بااینکه تحرک داشتن با انجام تمرینات فیزیوتراپی و یا ورزش کردن برای رفع گرفتگی از اهمیت به سزایی برخوردارند، ممکن است در برخی از موارد کافی نباشند.

دارودرمانی در اکثر موارد می‌تواند برای درمان اسپاسم عضلات گردن، کمر و ران پا مؤثر واقع شود، به‌خصوص به هنگام استفاده همراه با فیزیوتراپی. داروهای مختلفی برای درمان گرفتگی عضلانی مورداستفاده قرار می‌گیرند. همه‌ی داروها عوارض جانبی خاص خود را دارند که پزشک شما قبل از تجویز آن‌ها، در مورد مزایا و معایب استفاده از این داروها با شما گفتگو خواهد کرد.

وسایل طبی و کمکی

انواع مختلفی از وسایل طبی می‌توانند مؤثر باشند - فیزیوتراپیست ما به شما می‌گوید که آیا به این وسایل نیاز دارید یا خیر

  • بریس و اسپلینت برای کشیدن عضلات "قفل‌شده"
  • ارتوز های ایستاده می‌توانند با ایستاده نگه‌داشتن بدن عضلات را بکشند، باوجوداینکه ممکن است این کار سخت یا ناممکن باشد.
  • تخت‌ها یا صندلی‌های مخصوص می‌توانند به برخی از افراد کمک کنند تا بدن خود را در حالت مناسب نگه‌دارند.
  • حفظ حالت مناسب بدن به هنگام نشستن یا خوابیدن می‌تواند از ایجاد گرفتگی‌های ناشی از حالت نامناسب بدن جلوگیری کند.

روش‌های درمانی با تحریک الکتریکی

برخی از افراد روش‌های درمانی با تحریک الکتریکی را همراه با دارودرمانی استفاده کرده و آن را مؤثر می‌یابند. در این روش‌های درمانی از پالس‌های الکتریکی برای تحریک عضلات و اعصاب درگیر در گرفتگی استفاده می‌شود.

تحریک الکتریکی عملکردی (EFS)

در این روش از یک دستگاه مخصوص برای تحریک عضلات و بافت‌های عصبی مچ و کف پا استفاده می‌شود و می‌توان از آن برای مبارزه با مشکل افتادگی پا استفاده کرد. در طی این عارضه، عضلات نمی‌توانند به هنگام راه رفتن به‌خوبی عضلات پا را کنترل کنند.

تحریک الکتریکی اعصاب از راه پوست (TENS)

این روش نوع دیگری از تحریک الکتریکی است که با کمک پدهای متصل شده به سطح پوست انجام می‌شود. دستگاه TENS می‌تواند برای کنترل درد ناشی از گرفتگی عضلانی مورداستفاده قرار گیرد.

اساس روش تحریک الکتریکی اعصاب از راه پوست، همانند روش طب سوزنی است - تحریک اعصاب می‌تواند مسیر حرکت سیگنال‌های درد به مغز را تحت تأثیر قرار داده و میزان درد احساس شده را کاهش دهد. این روش می‌تواند به‌خصوص برای کنترل درد ناشی از گرفتگی به هنگام شب مورداستفاده قرار گیرد و از درد مختل‌کننده‌ی خواب جلوگیری کند.