درمان زانو (پا) ی پرانتزی بدون جراحی در کودکان و بزرگسالان

زانوی پرانتزی یا در اصطلاح پزشکی ژنو واروم به عارضه‌ای اطلاق می‌شود که در اثر ابتلا به آن فاصله بین زانوها هنگام ایستادن و چسباندن پاها و مچ پاها به یکدیگر بیش از حد طبیعی می‌شود و زانوها به شکل کمان یا پرانتز درمی‌آید و یک یا هر دو پا درگیر این عارضه می‌شود. زانوی پرانتزی در دوران کودکی شیوع بالایی دارد و دلیل بروز یافتن آن غالباً به نحوه قرار گرفتن جنین در رحم مادر مربوط می‌شود. این عارضه تا سن ۳ تا ۴ سالگی به‌خودی‌خود اصلاح می‌شود و زانو به شکل طبیعی  درمی‌آید. چنانچه این بدشکلی همراه با بیماری‌های دیگری باشد، استفاده از بریس (زانو بند) یا انجام جراحی ضرورت می‌یابد.

متخصصین ما به پشتوانه سال‌ها تجربه در درمان تمام عارضه‌های عضلانی ـ استخوانی در کلینیک آرمانی، برنامه‌های مخصوص مدیریت و راهکارهای درمان زانوی پرانتزی مانند ماساژ درمانی، فیزیوتراپی پیشرفته (DBC) و... را ارائه می‌دهند.

پزشکان ما مناسب‌ترین روش درمان را پس از بررسی دقیق علائم و عوارض متناسب با نیازهای فردی هر بیمار تعیین می‌کنند. لطفاً برای تعیین وقت با شماره‌های ۰۹۳۰۱۸۹۱۱۷۳  یا ۰۲۱۴۴۶۷۱۰۵۶ تماس بگیرید.

20

عامل‌های خطر زانوی پرانتزی


اکثر کودکان با پای پرانتزی متولد می‌شوند، اما این عارضه به خودی خود پس از چند سال و به موازات رشد کودک برطرف می‌شود. رشد غیرطبیعی استخوان یا ابتلا به بیماری‌های خاصی مانند موارد زیر نیز منجر به پرانتزی شدن زانو می‌شود:

  • بیماری بلانت
  • شکستگی‌های خوب جوش نخورده
  • مسمومیت با سرب یا فلوراید
  • راشیتیسم (نرمی استخوان) ناشی از کمبود ویتامین D

بااین حال در بسیاری موارد نوجوانان دارای اضافه وزن قابل توجه نیز مستعد ابتلا به این بدشکلی و پرانتزی شدن زانوها هستند.

شایان ذکر است که دارا بودن یکی از عامل‌های خطر لزوماً به معنای بروز قطعی عارضه نیست. وجود عامل خطر فرد را در مقایسه با افراد بدون آن بیشتر مستعد ابتلا به عارضه می‌سازد. ضمناً شماری از عامل‌های خطر مهم‌تر از بقیه هستند.

از سوی دیگر نداشتن عامل خطر نیز به معنای در امان بودن از عارضه و هرگز مبتلا نشدن به آن نیست. بنابراین همواره باید در مورد تاثیر عامل‌های خطر با پزشک مشورت کرد.

دلایل پرانتزی شدن زانوها


اکثر موارد زانوی پرانتزی در کودکان زیر ۲ سال مشاهده می‌شود. آگاهی از نکات زیر در مورد این عارضه می‌تواند مفید باشد:

  • پس از شروع به راه رفتن کودک و تحمیل وزن به پاها، زانوی پرانتزی به تدریج صاف می‌شود.
  • این اصلاح خود به خودی معمولاً در ۱۲ تا ۱۸ ماهگی کودک رخ می‌دهد.
  • زانوی پرانتزی باید تا سن ۳ تا ۴ سالگی خود به خود اصلاح شده باشد و پاها طبیعی به نظر برسند.

بیماری‌های زیر نیز منجر به پزانتزی شدن زانوها می‌شود:

  • رشد غیرطبیعی استخوان‌های اندام‌های تحتانی
  • شکستگی‌های به خوبی جوش نخورده
  • راشیتیسم (نرمی استخوان) ناشی از اختلال کمبود ویتامین D
  • مسمومیت با سرب یا فلوراید
  • بیماری بلانت (اختلال تاثیرگذار بر استخوان درشت نی)

علت‌ها و دلایل زانوی پرانتزی در بزرگسالان

دلیل پرانتزی شدن زانوی بزرگسالان ریشه در عامل‌های زیر دارد و باید درمانی جدی برای اصلاح آن انجام شود:

  1. آرتروز زانو یا فرسایش غضروف مفصل زانو
  2. تومور استخوان
  3. عفونت استخوان (مانند عفونت‌های باکتریایی)

نشانه‌ها و علائم زانوی پرانتزی


نشانه‌ها و علائم زانوی پرانتزی عبارت‌اند از:

  • هنگامی که کودک صاف می‌ایستد و پاها و مچ پاها را به یکدیگر می‌چسباند، زانوها با یکدیگر تماس ندارند یا فاصله زیادی بین زانوها وجود دارد.
  • زانوی پرانتزی از هر دو سمت با در نظر گرفتن خط مرکزی عمودی بدن متقارن به نظر می‌رسد.
  • حالت پرانتزی زانو تا سن ۳ سالگی یا پس از آن قابل مشاهده است. پس از رسیدن کودک به سن ۳ یا ۴ سالگی، زانوی پرانتزی اصلاح می‌شود و پاها معمولاً حالتی طبیعی پیدا می‌کنند.

تشخیص زانوی پرانتزی


زانوی پرانتزی به شیوه‌های زیر تشخیص داده می‌شود:

  • معاینه کامل بدن و بررسی دقیق سابقه پزشکی
  • پرتونگاری زانو در موارد زیر ضروری است:
    • ۳ سال یا بیشتر سن داشتن کودک
    • تشدید زانوی پرانتزی
    • پرانتزی بودن متقارن پاها
  • پزشک برای تشخیص افتراقی و حذف احتمال ابتلا به بیماری بلانت یا راشیتیسم دستور انجام آزمایش خون می‌دهد.

عوارض احتمالی زانوی پرانتزی


زانوی پرانتزی در صورت درمان نشدن باعث ابتلا کودک به آرتروز زانو یا لگن می‌شود. به علاوه اهمال در درمان این بدشکلی بر تمام سال‌های زندگی بیمار سایه می‌افکند، چرا که زانوی پرانتزی راه رفتن یا نشستن را دشوار می‌سازد.

درمان زانوی پرانتزی


در حال حاضر درمان پای پرانتزی مادرزادی ضرورتی ندارد، مگر آن که عارضه شدید باشد. بااین حال توصیه می‌شود که کودکان دست کم هر ۶ ماه یک بار برای معاینه به نزد پزشک برده شوند. برای درمان موارد شدید زانوی پرانتزی اقدام‌های زیر انجام می‌شود:

  • به پا کردن کفش مخصوص یا بستن زانوبند طبی یا قالب گچی
  • بدشکلی ملایم را می‌توان با پوشیدن کفش‌های جراحی با بلندی سه و هشت دهم اینچ و دارای میله داخلی بلندی درمان کرد که از کشاله ران شروع می‌شود و بندهای چرمی آن از دور استخوان درشت نی و زانو می‌گذرد.
  • درمان با ورزش و حرکت‌های اصلاحی منظم
    • ماساژ درمانی: ماساژ درمانی غالباً برای کودکانی کاربرد دارد که دچار مشکل زانوی پرانتزی هستند. بهتر است این درمان که شامل حرکت دادن پای بیمار در اطراف می‌شود، توسط متخصصان ماساژ درمانی انجام شود. هدف اصلی این روش کاهش شدت بدشکلی و کمک به رشد استخوان است.
    • تمرین‌های تقویت پا: این روش تمرینی غالباً برای بیمارانی توصیه می‌شود که میزان پرانتزی بودن زانوهای‌شان جزیی است. در این تمرین برای تقویت پا از وزنه استفاده می‌شود و فشار به بخش پایینی زانو وارد می‌شود.
    • یوگا: این ورزش برای بزرگسالان کاربرد بیشتری دارد، چون انجام آن دشوار و مبتنی بر قدرت درک بیمار است. چون هدف یوگا افزایش انعطاف پذیری بدن است، ورزش فوق العاده‌ای برای درمان مشکل زانوی پرانتزی محسوب می‌شود.
    • پیلاتس: اگرچه سودمندی پیلاتس برای درمان عارضه‌ها به اثبات نرسیده است، واقعیت این است که چون پیلاتس برای انعطاف پذیری بدن مفید است، جایگزینی مناسب برای بیماران با زانوی پرانتزی است که تمایلی به انجام یوگا ندارند.
    • ورزش با زانوبند

بنشینید و کف پاها را به دیوار تکیه دهید. بازوها را آن قدر بکشید تا بتوانید مچ پا را بگیرید. بالا تنه را ۱۰ بار خم کنید و هر بار ۳ تا ۵ ثانیه در این حالت بمانید.

Untiیtled-2

دراز بکشید، کف دست‌ها را رو به بالا بگیرید و بازوها را به بدن نزدیک کنید. مطمئن شوید که ستون فقرات کاملاً راست است. سر را حرکت ندهید.

Untitlیed-3

پنجه‌ها و مچ پاها را به سمت سر خم کنید.

Untiیtled-4

حرکت‌های دوم و سوم را تکرار کنید.

پاها را حدود ۳۰ سانتی متر از زمین بلند کنید و سپس حرکت‌های دوم و سوم را تکرار کنید.

Untitیled-6

استراحت کنید، بدن را بکشید و تنفس‌تان را به مدت ۵ ثانیه تنظیم کنید. سپس تمام حرکت‌های بالا را مجدد انجام دهید.

Untitlیed-7

ماساژ درمانی و تمرین تقویت پا برای کودک مفید است، چون این روش‌ها احتمالاً بدشکلی را البته به شرط شدید نبودن، از بین می‌برد. اما جراحی یگانه راه حل بزرگسالان است، البته انجام تمرین‌های فوق و بهره‌گیری از روش‌های غیرجراحی اشاره شده دوران بهبود را تسریع می‌کند.

  • جراحی برای اصلاح بدشکلی شدید زانوی پرانتزی نوجوانان انجام می‌شود. عمل‌های جراحی متفاوت مورد استفاده عبارت‌اند از:
    • رشد هدایت شده
    • استئوتومی درشت نی
  • فیزیوتراپی پس از عمل
    • متحرک سازی تدریجی بخش اصلی درمان محسوب می‌شود.
    • از بعضی از مدالیته‌های گرمایی برای تسکین درد بهره گرفته می‌شود.
    • تمرین‌های تقویت عضله‌های سرینی، چهار سر و همسترینگ
    • پس از این که بیمار قادر به راه رفتن شد، شیوه صحیح ایستادن، حفظ تعادل، انتقال وزن و راه رفتن را آموزش می‌بیند.
  • جراحی ستون فقرات با لیزر: کمر درد یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که همه ما زمانی دچار آن می‌شویم. جراحی ستون فقرات با لیزر زندگی بدون درد را به ارمغان می‌آورد.

پیشگیری از زانوی پرانتزی


پژوهشگران تاکنون راهی را برای پیشگیری از پرانتزی شدن زانوها نیافته‌اند. بااین حال کودکانی که به مقدار کافی در معرض نور آفتاب قرار می‌گیرند و ویتامین D کافی را از رژیم غذایی‌شان دریافت می‌کنند، کمتر مستعد ابتلا به این عارضه هستند.

عوارض/ نتایج


  • پیش آگهی زانوی پرانتزی در اکثر موارد فوق العاده است و کودکان هنگام راه رفتن یا انجام فعالیت‌های معمول روزانه با کوچکترین مشکلی روبرو نمی‌شوند.
  • احتمال ابتلا به آرتروز زانو یا لگن در صورت اهمال در درمان زانوی پرانتزی افزایش می‌یابد.